Przekładnie łańcuchowe – cz. 1. Podstawy działania

Łańcuchy i rodzaje łańcuchów

Łańcuchy stosowane w różnych rozwiązaniach przemysłowych mają bardzo szerokie zastosowanie. Z uwagi na sposób ich wykorzystania można wyróżnić tutaj łańcuchy stosowane w układach napędowych, łańcuchy wykorzystywane w układach dźwignicowych oraz łańcuchy używane w różnego rodzaju przenośnikach jak np. stosowane w górnictwie przenośniki zgrzebłowe. W układach napędowych również stosuje się różnego rodzaju łańcuchy. Można je podzielić w zależności od kształtu zastosowanych w nich ogniw na łańcuchy kształtowe, drabinkowe oraz płytkowe.

Łańcuchy kształtowe wykorzystuje się głównie w układach o niewielkich prędkościach obrotowych. W łańcuchach kształtowych poszczególne ogniwa wykonuje się jako jeden element kuty, odlewany lub tłoczony z blachy. Łańcuchy tego typu są wykonuje się łańcuchy bezsworzniowe (haczykowe). Obecnie tego typu łańcuchy stosuje się rzadko.

Łańcuchy drabinkowe

Większość stosowanych obecnie łańcuchów tworzą łańcuchy drabinkowe. W łańcuchach tego typu głównym elementem tworzącym poszczególne ogniwa są cienkie stalowe płytki o różnorodnych kształtach, umieszczone naprzemiennie względem siebie po dwóch stronach wewnętrznej i zewnętrznej. Główną różnicą w rodzajach łańcuchów drabinkowych jest sposób połączenia płytek, ich kształt oraz wzajemne ich ułożenie.

Jednym z pierwszych typów łańcuchów drabinkowych był łańcuch sworzniowy przedstawiony na rys. 2. Łańcuch ten składa się z cienkich płytek umieszczonych naprzemiennie po wewnętrznej i zewnętrznej stronie oraz łączących je sworzni. Pierwowzorem tego typu łańcuchów był łańcuch Galla. Łańcuchy tego typu charakteryzują się stosunkowo prostą budową, jednak z uwagi na małą powierzchnię oporową przegubów ulegają szybkiemu zużywaniu się.

łańcuchy
Rys. 2. Łańcuch sworzniowy

Łańcuchy tulejowe

To kolejna grupa łańcuchów drabinkowych. Łańcuchy tego typu składają się z płytek, sworzni oraz tulejek (rys. 3). W odróżnieniu od łańcuchów sworzniowych, w łańcuchach tulejowych wprowadzono dodatkowy element w postaci tulei. Dzięki takiemu rozwiązaniu zwiększyła się powierzchnia styku elementów tworzących przegub czyli sworznia i tulei. Zarówno sworzeń jak i tuleja są ciasno pasowane w ogniwach, a obrót następuje właśnie pomiędzy sworzniem a tuleją, które są pasowane z luzem. Takie łańcuchy stosuje się w napędach wolnobieżnych a także niezbyt mocno obciążonych.

Rys. 3. Łańcuch tulejowy

Łańcuchy rolkowe

Trzecią grupą łańcuchów drabinkowych, a jednocześnie najbardziej popularną tworzą łańcuchy rolkowe (Rys. 4). Podstawowa postać takiego łańcucha składa się z par płytek umieszczonych naprzemiennie po zewnętrznej i wewnętrznej stronie. Łańcuchy rolkowe swoją budową przypominają łańcuch tulejowy. W tego typu łańcuchach również występują płytki (zewnętrzne i wewnętrzne), sworznie i tuleje, ale jednocześnie na tulejach montuje się dodatkową rolkę. Montaż sworznia i tulei odbywa się również tak samo. Sworznie są ciasno pasowane w płytkach zewnętrznych, a tuleje również ciasno pasowane są w płytkach wewnętrznych.

Dodatkowym elementem jest rolka umieszczona na tulejkach. Rolka ta osadzana jest na tulejach z luzem, co umożliwia jej obrót względem tulei. Zastosowanie obrotowej rolki umożliwia jej odtaczanie, a nie ślizganie, po powierzchni bocznej zębów koła, co zmniejsza tarcie pomiędzy łańcuchem, a współpracującym z nim kołem. Ponadto luźne połączenie sworzni z tulejami oraz tulei z rolkami umożliwia lepsze wnikanie smaru pomiędzy te elementy, co zmniejsza występujące między nimi tarcie. Zmniejszone tarcie przekłada się na zmniejszenie oporów ruchu występującego pomiędzy tymi elementami, co również powoduje zwiększenie sprawności samej przekładni oraz zwiększenie trwałości samego łańcucha.

łańcuchy
Rys. 4. Łańcuch rolkowy

Warianty łańcuchów

Wszystkie łańcuchy drabinkowe występują w wielu wariantach. Mogą to być łańcuchy jedno lub wielorzędowe. Najczęściej występują warianty jednorzędowe, jednak spotykamy również łańcuchy dwu i trzyrzędowe.

Łańcuchy płytkowe

Kolejną grupą łańcuchów stosowanych w układach napędowych są łańcuchy płytkowe. Z uwagi na specyficzny kształt płytek i sposób działania wyróżniamy w tej grupie dodatkowo łańcuchy zębate. Budowa łańcuchów płytkowych przypomina budowę łańcuchów sworzniowych. W łańcuchach tego typu występują również płytki podobnie jak w łańcuchach sworzniowych, ale liczba płytek w takich łańcuchach jest zdecydowanie większa.

Inny jest również sposób ich umieszczenia. Łańcuchy płytkowe współdziałają z kołami, w których nie są wykonywane zęby, ponieważ łańcuchy płytkowe są przeznaczone do prowadzenia po kołach gładkich podobnych do kół pasowych. Łańcuchy płytkowe znajdują zastosowanie w układach podnoszenia i równoważenia obciążenia. Typowe miejsca gdzie znajdują zastosowanie tego typu łańcuchy to np. windy czy wózki widłowe. Stosuje się je również w wolnoobrotowych maszynach gdzie łańcuch podnośnika wytrzymuje duże obciążenia statyczne i niewielkie obciążenie robocze. Łańcuchy płytkowe lepiej radzą sobie z obciążeniami dynamicznymi niż inne typy łańcuchów.

łańcuchy
Rys. 5. Łańcuch płytkowy

Łańcuchy zębate

Ostatnią grupą łańcuchów przedstawioną w tym opracowaniu są łańcuchy zębate (Rys. 6). Budowa łańcuchów zębatych przypomina nieco łańcuchy sworzniowe i płytkowe. Główną różnicą jest kształt płytek tworzących taki łańcuch. Łańcuchy tego typu współpracują ze specjalnie ukształtowanymi kołami zębatymi, w efekcie czego uzyskuje się korzystną geometrię współpracy ogniw takiego łańcucha z zębami koła zębatego. Ten korzystny zarys geometrii polega na tym, że przy wchodzeniu w przypór powierzchnie boczne łańcucha i powierzchnie boczne zębów mają zarys prostoliniowy.

Dzięki takiemu rozwiązaniu płytki łańcucha zębatego stykają się z zębami współpracującego z nim koła łańcuchowego wyłącznie płaskimi powierzchniami. Taka współpraca zapewnia pracę praktycznie bez poślizgu co zapewnia takim przekładniom wysoką sprawność i żywotność podobną do przekładni z łańcuchami rolkowymi.

łańcuchy
Rys. 6. Łańcuch zębaty
łańcuchy
Rys. 7. Współpraca płytki łańcucha zębatego z kołem zębatym

Czytaj też >> Polska Unia Metrologiczna: powstaje baza urządzeń pomiarowych

zrobotyzowana-wyspa-innowacyjne-rozwiazania-dla-przemyslu

Innowacyjne rozwiązania dla przemysłu – zapraszamy na nasze stoisko podczas targów STOM 2025!

Już niebawem spotkamy się na jednym z najważniejszych wydarzeń branży obróbki metalu – targach STOM w Kielcach. To wyjątkowa okazja, by w jednym miejscu zobaczyć najnowsze technologie, sprawdzić innowacyjne maszyny w akcji i porozmawiać z ekspertami, którzy na co dzień wspiera...

STAL_9-10_24_Bozena_Gajdzik_DLUGOFALOWE_ZMIANY_RYNKOWE_UJECIE_HISTORYCZNE_CZ_II_iStock-1390249924
Partner kategorii:

Transformacja polskiego przemysłu stalowego na europejskim rynku stali. Długofalowe zmiany rynkowe w ujęciu historycznym, cz. II

Z artykułu dowiesz się: czy jest szansa na obniżenie energochłonności w hutach w Polsce; czy przemysł hutniczy inwestuje w innowacyjne rozwiązania;

fastener-fair-global-2025-innowacje-w-sercu-targow-fot-3

Innowacje w sercu targów Fastener Fair Global 2025

25-27 marca specjaliści z branży spotkają się w Stuttgarcie na 10. edycji targów Fastener Fair Global – międzynarodowego flagowego wydarzenia dla światowej branży elementów złącznych i mocowań. Po rekordowej frekwencji w 2023 roku, odwiedzający mogą sp...

wplyw-promieniowania-na-mikrostrukture-i-wlasciwosci-materialow
Partner kategorii:

Wpływ promieniowania na mikrostrukturę i właściwości materiałów

Jakie materiały są stosowane w lekkowodnych reaktorach jądrowych? Artykuł przedstawia wpływ promieniowania na zmianę struktury i właściwości tych materiałów.

Województwo zachodniopomorskie –hub logistyczny z potencjałem wzrostu

W 2024 r. całkowity wolumen aktywności najemców wyniósł 174 tys. mkw. (-23% r/r), co przy braku oddanych w ostatnich 12 miesiącach nowych inwestycji obniżyło współczynnik powierzchni niewynajętej do 2,8%. Polska firma doradcza na rynku nieruchomości komercyjnych prezentuje rap...

STAL_11-12_20_technologie_ciecia_JAKOSC_PROCESU_CIECIA_LASEROWEGO_iStock-177007701
Partner kategorii:

Jakość procesu cięcia laserowego blach stalowych – wpływ zawartości krzemu i innych pierwiastków stopowych

Przeprowadzono analizę czynników i parametrów decydujących o jakości procesu cięcia laserowego. Zestawiono blachy stalowe o gwarantowanej przez producentów jakości cięcia laserowego laser grade steels. Opisano wpływ zawartości krzemu i innych pierwiastków stopowy...

prasy-krawedziowe-trubend-1000-polaczenie-prostoty-obslugi-i-wysokiej-wydajnosci-fot-1

Prasy krawędziowe TruBend 1000. Połączenie prostoty obsługi i wysokiej wydajności

Firma TRUMPF, znany i ceniony producent maszyn do obróbki blach (m.in.: wykrawanie, gięcie, cięcie i spawanie laserowe), już od 1989 roku jest dostawcą technologii gięcia z wykorzystaniem nowoczesnych pras krawędziowych.

vanadis-4-extra-frezowanie-stali-a-powierzchnia-obrabiana

Wpływ chłodziwa i oprawki narzędziowej na chropowatość powierzchni obrabianej w procesie frezowania stali Vanadis 4

Artykuł prezentuje wyniki badań eksperymentalnych procesu frezowania stali Vanadis 4 Extra w rożnych warunkach doprowadzenia chłodziwa do strefy obróbki oraz pokazuje, jak ważny jest dobór odpowiedniej oprawki narzędziowej do określonych zadań obróbkowych. ...

analityka danych

Analityka danych ważniejsza dla firm z branży produkcyjnej niż sztuczna inteligencja

Technologia sztucznej inteligencji (44 proc. wskazań) znajduje się dopiero na trzecim miejscu w kontekście innowacji IT wymienianych przez przedstawicieli firm produkcyjnych. Wynika tak z raportu „Cyfryzacja przemysłu: rola zintegrowanych systemów zarządzania w firmach produkc...

zagadnienia-statecznosci-konstrukcji-wedlug-eurokodow

Wybrane problemy stateczności w projektowaniu konstrukcji według Eurokodów

Zagadnienia stateczności konstrukcji budowlanych stanowią jeden z trudniejszych działów mechaniki budowli, z którym projektanci konstrukcji zmagają się na co dzień. Niezależnie od tego, czy projektujemy klasyczną drewnianą więźbę dachową, stalową belkę podsuwnicową, czy też sł...

ciecie-bez-kompromisow-najnowsze-wersje-mieszalnikow-gazowych-myemix-3-0

Precyzyjne cięcie bez kompromisów. Najnowsze wersje mieszalników gazowych MyEMIX 3.0

Wycinarki laserowe w technologii fiber zyskały ogromną popularność na całym świecie dzięki swojej wysokiej wydajności i precyzji. Jednym z kluczowych aspektów cięcia laserowego jest wybór odpowiedniej technologii cięcia oraz gazu pro...

badania-ultradzwiekowe-charakterystyka-fot-1

Charakterystyka badań ultradźwiękowych – wiadomości wstępne

Grupa metod badań nieniszczących (NDT, z ang. non-destructive testing) udostępnia szereg różnych sposobów wyznaczania wybranych cech diagnozowanych obiektów. Czym charakteryzują się badania ultradźwiękowe?

zloty-medal-targow-modernlog-2024-poznaj-laureatow

Znamy laureatów nagrody Złoty Medal targów MODERNLOG 2024

Poznaliśmy produkty wyróżnione prestiżową nagrodą Złotego Medalu na targach Logistyki, Magazynowania i Transportu MODERNLOG 2024 oraz ITM INDUSTRY EUROPE 2024. Laureaci zawalczą teraz o Złoty Medal Wybór Konsumentów. W minionym tygod...

igp-dura-one-56-i-igp-effectives-synergia-zapewniajaca-wysoka-wydajnosc-w-technologii-malowania-proszkowego
Partner kategorii:

IGP-DURA®one 56 i IGP-Effectives®: synergia zapewniająca wysoką wydajność w technologii malowania proszkowego

W branży farb proszkowych do ochrony powierzchni kluczowe znaczenie mają wydajność, zrównoważony rozwój i jednolity odcień. Firma IGP Powder Coatings podjęła znaczący krok w tym kierunku, łącząc serię niskotemperaturowych farb proszkowych IGP-DURA®one56 z unikalną technologią ...

ochrona-danych-osobowych-w-przemysle-a-nowe-technologie

RODO w przemyśle – jak nowe technologie wpływają na ochronę danych osobowych?

Dynamiczny rozwój technologiczny jest obecnie widoczny w niemal każdym obszarze życia. Choć coraz większy udział i znaczenie robotyki oraz automatyzacji w procesie produkcyjnym niosą ze sobą wiele korzyści, należy również uwzględnić wyzwania związane z wprowadzaniem nowoczesny...

Relacje

Katalog produktów

Sklep

STAL Metale & Nowe Technologie 3-4/2025

STAL Metale & Nowe Technologie 3-4/2025

Zamów
Nowoczesne Hale 1/2024

Nowoczesne Hale 1/2024

Zamów
Utrzymanie Ruchu 1/2024

Utrzymanie Ruchu 1/2024

Zamów
Fastener 1/2024

Fastener 1/2024

Zamów
Metody diagnostyki maszyn i urządzeń w predykcyjnym utrzymaniu ruchu

Metody diagnostyki maszyn i urządzeń w predykcyjnym utrzymaniu ruchu

Zamów
Rozwiązania energooszczędne wykorzystywane w budownictwie wielkopowierzchniowym (e-book)

Rozwiązania energooszczędne wykorzystywane w budownictwie wielkopowierzchniowym (e-book)

Zamów
Gwinty - rodzaje, wymiary, podstawowe obliczenia

Gwinty - rodzaje, wymiary, podstawowe obliczenia

Zamów
Koła zębate – projektowanie, wytwarzanie, pomiary, eksploatacja

Koła zębate – projektowanie, wytwarzanie, pomiary, eksploatacja

Zamów
Inżynieria doskonałości w procesach biznesowych. Przewodnik po teorii i dobrych praktykach

Inżynieria doskonałości w procesach biznesowych. Przewodnik po teorii i dobrych praktykach

Zamów
Metrologia. Wybrane zagadnienia (e-book)

Metrologia. Wybrane zagadnienia (e-book)

Zamów
Przewodnik po technologiach przemysłu 4.0

Przewodnik po technologiach przemysłu 4.0

Zamów
Vademecum projektanta. Budownictwo halowe (e-book)

Vademecum projektanta. Budownictwo halowe (e-book)

Zamów
Poznaj nasze serwisy

Nasze strony wykorzystują pliki cookies. Korzystanie z naszych stron internetowych bez zmiany ustawień przeglądarki dotyczących plików cookies oznacza, że zgadzacie się Państwo na umieszczenie ich w Państwa urządzeniu końcowym. Więcej szczegółów w Polityce prywatności.