Branża transportowa w Polsce: od konfliktu z Ukrainą do wyzwań 2024 roku

Kryzys w branży transportowej jest faktem. Spowolnienie koniunktury gospodarczej w Polsce i Europie – zwłaszcza w produkcji przemysłowej i handlu towarami – znacząco wpłynęły na sytuację finansową polskich przewoźników. Rosnące koszty operacyjne, zmniejszony popyt na usługi transportowe oraz konkurencja ze strony tańszych przewoźników ukraińskich doprowadziły do wzrostu zadłużenia firm i liczby upadłości. Te trudności finansowe stanowią poważne wyzwanie dla sektora TSL, zmuszając transportowców do szukania efektywnych rozwiązań restrukturyzacyjnych i finansowych, aby przetrwać na rynku.

Jak wygląda branża transportowa w Polsce? W połowie stycznia zakończył się 72-dniowy strajk polskich przewoźników na granicy z Ukrainą.

Aktualna sytuacja na granicy z Ukrainą

Blokada przejść granicznych była efektem wcześniejszej umowy Unii Europejskiej z Ukrainą, która pozwalała ukraińskim przewoźnikom na przewozy bilateralne bez zezwoleń. Miało to m.in. ułatwić dostawy pomocy humanitarnej. Znacznie niższe koszty operacyjne ukraińskich firm transportowych stworzyły jednak dla polskich przewoźników niemożliwą do wygrania konkurencję, zarówno w przewozach do i z Ukrainy, jak i w usługach transportowych wewnątrz Unii Europejskiej.

Po intensywnych negocjacjach, polscy przewoźnicy zdecydowali o zawieszeniu blokady do 1 marca 2024 roku. Porozumienie z polskim Ministerstwem Infrastruktury obejmuje przetestowanie nowych rozwiązań na granicy, rozmowy z Unią Europejską w sprawie wsparcia dla polskich firm transportowych, uszczelnienie systemu SENT oraz szereg innych środków, które mają złagodzić negatywne skutki umowy UE-Ukraina, a także zapewnić równość warunków działania dla polskich i ukraińskich przewoźników.

Burzowe chmury nad transportem

Kryzys transportowy na granicy z Ukrainą był kulminacją wielu problemów, z którymi firmy przewozowe borykały się w 2023 roku. Efektem był spadek popytu na ich usługi nawet o 15-20 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim.

1. Mniej przewozów

Według prognoz Transport Intelligence, realny wzrost wartości sektora transportu drogowego w Europie w 2023 roku miał nie przekroczyć 1,4 proc., co jest znacznym spadkiem w porównaniu do wzrostu o 3,5 proc. w roku 2022.

W listopadzie 2023 roku spadek przewozu towarów wyniósł 9 proc. w stosunku do poprzedniego roku, a w okresie styczeń-listopad przewieziono o 25 proc. mniej towarów niż w analogicznym okresie w 2022 roku. Spadek był widoczny również w danych Głównego Urzędu Statystycznego, wskazując na ogólne zmniejszenie przetransportowanych różnymi drogami ładunków o 3,1 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim.

2. Spadek stawek w transporcie

Mniejszy popyt na transport drogowy w Polsce przełożył się na spadek stawek transportowych. W III kwartale 2023 roku stawki spotowe były niższe niż stawki kontraktowe. Znaczący był również spadek cen detalicznych w transporcie. W listopadzie 2023 roku były one o 22 proc. niższe niż w roku poprzednim, także ze względu na obniżenie cen ropy naftowej. W tym roku powinno nastąpić wyhamowanie ich spadku wraz z wychodzeniem Europy i Polski z kryzysu gospodarczego.

3. Wzrost kosztów w firmach przewozowych

Polscy przewoźnicy zmagali się dodatkowo z problemem braku kierowców oraz wysokimi wynagrodzeniami (dwukrotny wzrost pensji minimalnej w 2023 r. i kolejna podwyżka od stycznia 2024 roku), które zwiększyły koszty operacyjne.

4. Wzrost zadłużenia firm transportowych

Pogarszająca się sytuacja na rynku transportu drogowego oraz rosnące koszty operacyjne i inwestycyjne miały bezpośredni wpływ na kondycje finansową wielu przewoźników, zwłaszcza tych mniejszych.

5. Upadłości i postępowania upadłościowe

Według danych Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej, w pierwszej połowie 2023 roku ogłoszono upadłość 208 firm, w tym siedmiu z branży transportu drogowego towarów. Jest to liczba równa całkowitej ilości upadłości w tym sektorze z całego roku 2022. Dodatkowo, przeprowadzono 2367 postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych w pierwszych sześciu miesiącach roku, co stanowi znaczący wzrost w porównaniu do 2730 postępowań w całym 2022 roku i zaledwie 1051 w 2019 roku.

6. Zaległości w sektorze TSL

Krajowy Rejestr Długów raportuje, że zadłużenie firm sektora TSL (Transport, Spedycja, Logistyka) wzrosło w ostatnim roku o 155 milionów złotych, osiągając poziom 1,3 miliarda złotych. Średnie zadłużenie jednej firmy z sektora wynosiło 44,3 tysiąca złotych, co stanowi wzrost o 4,4 tys. złotych w porównaniu z rokiem poprzednim. Raport KRD wskazuje również na wzrost liczby podmiotów z problemami finansowymi – przybyło 670 nowych dłużników. Obecnie w KRD widnieje 29,3 tysiąca dłużników związanych z transportem i gospodarką magazynową, z czego większość zadłużenia, czyli około 1 miliarda złotych, obciąża firmy zajmujące się transportem drogowym towarów. Liczba tych dłużników sięga niemal 21 tysięcy.

Galeria