Główny Instytut Górnictwa-Państwowy Instytut Badawczy – wiedza i innowacje dla zielonej gospodarki

GIG-PIB to badania i usługi dotyczące bezpieczeństwa przemysłowego oraz wdrażanie rozwiązań mających na celu minimalizację negatywnego wpływu przemysłu na środowisko. Dzisiaj ochrona środowiska i zrównoważony rozwój to ważne obszary działalności GIG-PIB.

Czytaj także: Produkcja przemysłowa w górę. Lipiec na plusie

Doświadczenia w ochronie środowiska w górnictwie i regionach przemysłowych przyniosły rozwój prac w tym obszarze. Prace te obejmują ochronę środowiska oraz wspieranie zrównoważonego rozwoju na poziomie regionu i kraju. Zasoby naturalne, zrównoważony rozwój i ochrona środowiska stały się priorytetami współczesnej gospodarki. GIG-PIB aktywnie angażuje się w działania mające na celu minimalizację negatywnego wpływu przemysłu na środowisko.

Interdyscyplinarne zespoły eksperckie

Dzięki wieloletniemu doświadczeniu w rozwiązywaniu problemów przemysłu i regionu, Instytut stał się ważnym partnerem dla samorządów. Współpracuje również z małymi i średnimi przedsiębiorstwami. W strukturach GIG-PIB funkcjonują centra kompetencji, m.in. Centrum Inżynierii Środowiska (CIS) oraz Centrum Badań nad Klimatem i Odnawialnymi Źródłami Energii (CKOZE).

Centrum Inżynierii Środowiska (CIS) i badania środowiskowe

CIS prowadzi kompleksowe prace badawczo-rozwojowe i usługowe w zakresie inżynierii środowiska i zielonej gospodarki. Wspiera ochronę zasobów naturalnych i ich użytkowanie zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, oraz gospodarki niskoemisyjnej i obiegu zamkniętego (GOZ). Centrum grupuje różne laboratoria i ekspertów. Dzięki temu realizuje kompleksowe prace badawcze i usługowe. Mają one ograniczać skutki działalności człowieka na środowisko i wspomagać ochronę zasobów naturalnych oraz ich użytkowanie zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju i gospodarki o obiegu zamkniętym.

Badania obejmują niemal wszystkie czynniki wpływające na jakość środowiska. Obejmują analizę powietrza, gleby, wód, ścieków i osadów. Monitorowany jest też stan zdegradowanych terenów poprzemysłowych, aż po badania produktów rolnych i spożywczych. Instytut wprowadził jako pierwszy w kraju autorskie rozwiązania do pomiaru i monitorowania jakości powietrza. Przykładem są systemy takie jak Eko Patrol GIG-PIB czy pyłomierz osobisty Dust Air. Instytut zrealizował także projekty poprawy jakości powietrza atmosferycznego. Współpracował m.in. z Urzędem Miasta Katowice przy sieci nowych czujników i planach gospodarki niskoemisyjnej. Działania objęły również pogranicze polsko-czesko-słowackie.

Dużą aktywnością badawczą Instytutu jest również gospodarka wodno-ściekowa. Branża wodociągowa i kanalizacyjna jest ważnym odbiorcą usług i nowych rozwiązań. Eksperci GIG-PIB projektują i wdrażają efektywne systemy oczyszczania wód, np. kopalnianych. Przykładem jest pilotowa instalacja usuwająca naturalne nuklidy promieniotwórcze z użyciem zeolitów oraz instalacja do odsalania wód kopalnianych. Zrealizowane prace dotyczyły również wykorzystania energii pochodzącej z wód kopalnianych jako źródła ciepła. Przykładem takiego wdrożenia jest instalacja odzysku ciepła z wody kopalnianej. Służy do ogrzewania budynku administracyjnego na terenie byłej kopalni Szombierki w Bytomiu. W Instytucie powstała również technologia produkcji nawozów z osadów ściekowych.

Centrum Badań nad Klimatem i Odnawialnymi Źródłami Energii (CKOZE)

Centrum Badań nad Klimatem i Odnawialnymi Źródłami Energii (CKOZE) prowadzi interdyscyplinarne prace badawcze, analityczne, studialne i pomiarowe. Dotyczą one ograniczania emisji gazów cieplarnianych, w tym wykorzystania technologii CCS i CCU, ochrony powietrza i eliminacji źródeł niskiej emisji. Tematyka badawcza obejmuje konwersję energii chemicznej odpadów i biomasy na energię użytkową. Obejmuje też wykorzystanie wodoru i paliw alternatywnych do ogniw paliwowych, magazynowania energii elektrycznej i ciepła oraz stosowanie odnawialnych źródeł energii, również w układach skojarzonych. Prowadzone są analizy techniczno-ekonomiczne wytwarzania i użytkowania energii. Obejmują też zarządzanie popytem i wspomaganie inwestycji w źródła odnawialne i niskoemisyjne i certyfikacja wyrobów OZE.

Śląskie Centrum Radiometrii Środowiskowej im. Marii Goeppert-Mayer

W 2012 roku, na bazie nowej infrastruktury naukowo-badawczej i kompetencji pracowników, Laboratorium Radiometrii przekształcono w Śląskie Centrum Radiometrii Środowiskowej. Centrum nosi imię Marii Goeppert-Mayer, noblistki z Katowic w dziedzinie fizyki z 1963 roku. Obecnie Centrum prowadzi badania nad naturalnymi i sztucznymi nuklidami promieniotwórczymi. Uwzględniają one wszystkie elementy środowiska, radiometrię, dozymetrię radiacyjną, ochronę radiologiczną i radioekologię. Prowadzone są badania i usługi dotyczące stężenia izotopów promieniotwórczych, dawek promieniowania jonizującego, radonu i aerozoli atmosferycznych.

Centrum dysponuje unikatowym na polskim rynku sprzętem badawczym, między innymi do kalibracji i wzorcowania przyrządów mierzących wszystkie rodzaje promieniowania. Centrum prowadzi również ciągły monitoring skażeń promieniotwórczych przyziemnej warstwy powietrza w ramach ogólnopolskiej sieci wczesnego wykrywania awarii jądrowych. Sprzęt badawczy umożliwia kompleksową kontrolę wszystkich czynników narażenia radiacyjnego. Jest członkiem sieci ALMERA, koordynowanej przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej a w Polsce Centrum pełni funkcję placówki specjalistycznej. Posiada akredytację PCA na wykonywane badania oraz zatwierdzenie Powiatowego Inspektora Sanitarnego w zakresie badań wody przeznaczonej do spożycia. Od 2016 roku Centrum, na zlecenie PEJ Sp. z o. o., prowadzi badania środowiskowe i lokalizacyjne dla pierwszej polskiej elektrowni jądrowej.

Zrównoważony rozwój i rewitalizacja terenów pogórniczych

Rewitalizacja zdegradowanych terenów to kolejne filary działalności Instytutu. W tym obszarze Instytut często współpracuje z samorządami oraz inwestorami, dla których świadczy specjalistyczne usługi i badania geoinżynieryjne. Prace polegające na identyfikacji skutków działalności wydobywczej, z uwzględnieniem poprawy jakości technicznej obiektów infrastruktury naziemnej i podziemnej, nowoczesne badania geoinżynieryjne służą temu właśnie celowi. Jako przykład takiej współpracy można podać budowę nowego biurowca KTW, obok katowickiego Spodka, gdzie na zlecenie inwestora wykonano szczegółową ekspertyzę geologiczno-górniczą. Dzięki niej można było zaplanować bezpieczną budowę nowoczesnego budynku o wysokości ok. 112 m.

Podobne prace wykonywane były również na potrzeby budowy Silesia City Center czy autostrady A1. Teren byłej kopalni „Katowice”, obecnie Strefa Kultury, był poligonem badawczym dla projektu zrealizowanego przez GIG, wspólnie z AGH, Uniwersytetem Warszawskim i Państwowym Instytutem Geologicznym na zlecenie Ministerstwa Środowiska, dotyczącego zasad określania kierunków zagospodarowania terenów pogórniczych oraz ustalania przydatności budowlanej terenów pogórniczych. Dzięki projektowi powstał pierwszy w Polsce dokument wspomagający prawo, definiujący wszystkie zagrożenia na terenach zlikwidowanych kopalń.

W zakresie monitorowania zagrożeń geodynamicznych i hydrogeologicznych na terenach górniczych i pogórniczych w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym oraz zagrożeń radiacyjnych GIG realizuje prace w ramach zadań statutowych Państwowego Instytutu Badawczego.

Należą do nich:

• monitorowanie sejsmiczności indukowanej,
• monitorowanie i prowadzenie bazy terenów o potencjalnym zagrożeniu zapadliskowym,
• monitorowanie deformacji terenu w obszarach górniczych i pogórniczych,
• monitorowanie i prowadzenie bazy danych o obszarach zalewisk i podtopień,
• monitorowanie hydrogeologiczne i raportowanie stanu zawodnienia i zmian odwadniania wyrobisk górniczych czynnych i zlikwidowanych kopalń,
• opracowywanie zintegrowanych map zagrożeń geodynamicznych i hydrogeologicznych na terenach górniczych i pogórniczych,
• monitorowanie tła promieniotwórczego oraz potencjalnych skażeń promieniotwórczych powodowanych działalnością obiektów jądrowych oraz powstałych w wyniku działalności górniczej.

GIG-PIB rozwiązuje szereg problemów związanych z likwidacją skutków działalności górniczej mieszczących się w obszarze „postminig”, które obejmują m.in. takie prace jak:

• ocena stanu środowiska, w tym: monitoring wód i ścieków, monitoring środowiskowy terenów poprzemysłowych;
• monitoring elementów przyrody ożywionej, analiza ryzyka zdrowotnego, rekultywacja terenów zdegradowanych, oddziaływanie inwestycji na środowisko,
• wsparcie procesu inwestycyjnego na terenach poprzemysłowych,
• wsparcie procesu uzyskania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych,
• lokalne strategie modernizacji energetycznej,
• obliczanie śladu węglowego wraz z oceną cyklu życia,
• tworzenie ortofotomap, modeli wysokościowych oraz modeli 3D terenu,
• naziemny skaning laserowy 3D,
• kompleksową gospodarkę odpadami,
• monitoring radiacyjny.

Projekty takie jak „OPI-TPP” umożliwiły powstanie elektronicznej bazy danych o terenach pogórniczych, oparta na zaawansowanych algorytmach przetwarzania danych o procesach środowiskowych i przestrzennych – narzędzia nieocenionego dla inwestorów i samorządów. System stanowi wsparcie w doborze technik remediacji oraz oceny potencjału terenów do produkcji zielonej energii, odzysku surowców, świadczenia innych usług ekosystemowych. Wspierają je eksperckie prace dotyczące problemów związanych z likwidacją skutków działalności górniczej mieszczących się w obszarze „postmining”. Dotyczy to między innymi identyfikacji skutków działalności wydobywczej, z uwzględnieniem poprawy jakości technicznej obiektów infrastruktury naziemnej i podziemnej. Należą do nich technologie oczyszczania wód kopalnianych oraz odzysku ciepła z tych wód. Prowadzi jednocześnie kompleksowe badania dotyczące gospodarki odpadami, ochrony powietrza, wody oraz gleby.

Transformacja regionu

Wyzwaniem XXI wieku jest transformacja górnictwa. Kluczowe obszary zaangażowania GIG-PIB związane są z informowaniem, upowszechnianiem oraz wspieraniem procesu transformacji społeczno-gospodarczej i środowiskowej województwa śląskiego, w tym działań powiązanych z sektorem górniczym i okołogórniczym, dywersyfikacją gospodarki oraz prowadzeniem działań edukacyjnych związanych z transformacją. Instytut realizuje rocznie kilkadziesiąt warsztatów, seminariów i konferencji dotyczących różnorodnych problemów związanych z procesami społeczno-gospodarczymi zachodzącymi w regionie, innowacyjnymi technologiami wspierającymi proces przechodzenia na gospodarkę obiegu zamkniętego oraz problematyką modeli transformacyjnych.

Poprzez działania swoich ekspertów GIG-PIB aktywnie uczestniczy w pracach i działaniach na rzecz transformacji m.in. w ramach: grup roboczych Platformy Coal Regions in Transition przy DG Energy Bruksela, Regionalnej Rady ds. Sprawiedliwej Transformacji województwa śląskiego, Śląskiego Forum Ekspertów, które pełni funkcję konsultacyjną i opiniodawczą dla Marszałka Województwa Śląskiego w zakresie wspierania rozwoju gospodarczego Województwa Śląskiego, Śląskiej Rady Innowacji, Obserwatorium Procesów Miejskich i Metropolitalnych, Śląskiego Centrum Etyki Biznesu i Zrównoważonego Rozwoju.

Pracownicy GIG-PIB są cenionymi ekspertami z zakresu procesów przeobrażeń społeczno-gospodarczych, biorą udział w opracowywaniu dokumentów programowych i strategicznych szczebla regionalnego i krajowego, przekształceń terenów poprzemysłowych i pogórniczych, rozwoju regionalnego, zagospodarowania przestrzennego, rewitalizacji obszarów miejskich, zrównoważonego rozwoju, terenów poprzemysłowych i zdegradowanych, planowania przestrzennego, transformacji regionów górniczych, problemów rynku pracy, badań społecznych związanych z problemami restrukturyzacji i transformacji górnictwa.

Dzięki wiedzy i innowacjom GIG-PIB z powodzeniem łączy górnicze tradycje z wizją nowoczesnej, zielonej gospodarki.

Może Cię również zainteresować: Jak roboty pomagają w niedoborze pracowników?

Źródło: netTG

Mogą zainteresować Cię również

Niemcy na krawędzi – wzrost minimalny, niepewność w przemyśle i eksporcie

Eksperci oceniają cyfrową transformację polskich przedsiębiorstw – za nami konferencja „Nowy Przemysł 4.0”

Firmy przemysłowe poprawiają konkurencyjność. Pomagają im inwestycje w maszyny i automatyzację

zobacz więcej